De kosten van het lassen

Lassen kan een grote kostenpost zijn in de metaalbewerking. De prijs van een product, constructie of machine wordt voor een groot deel bepaald door de hoeveelheid laswerk. Maar hoe komt het dat lassen zo’n dure bewerking is en op welke wijze kan er op laswerk bespaard worden? Deze vragen beantwoorden wij in dit artikel over de kosten van lassen.

Waardoor wordt de kostprijs van laswerk beïnvloedt?

Anders dan bij robotlassen, zijn het in feite vooral de arbeidskosten die de prijs van lassen beïnvloeden. De lasser heeft, afhankelijk van opleiding en ervaring, een uurtarief en kan in die tijd slechts een beperkt aantal lasmeters maken. Dat wil zeggen, hij kan slechts een beperkte hoeveelheid materiaal neersmelten binnen de betreffende tijd.

Feitelijk bestaat de kostprijs dan ook uit twee componenten. Een uurtarief en een productietijd. Het uurtarief en de productietijd worden door verschillende factoren beïnvloed. Hierdoor kan de kostprijs sterk per product verschillen. Hierbij blijven indirecte kosten zoals benodigde apparatuur en ruimte, tussentijdse hold-points en opmaak van een fabricageboek buiten beschouwing.

Factoren die het uurtarief beïnvloeden:

  1. Kosten voor gecertificeerd lassen
  2. kosten voor lasonderzoek

Factoren die de productietijd beïnvloeden:

  1. Afmeting/vorm van de las
  2. Bereikbaarheid van de las
  3. Materiaalkeuze

Kostenfactor 1: Kosten voor gecertificeerd lassen

Een kostenverhogende factor die de prijs van lassen beïnvloedt is het, al dan niet, gecertificeerd lassen. Lasnormen zoals de ISO 3834-2 en de EN 1090 stellen specifieke eisen aan de productie van las- en constructiewerk. Enkele van deze vereisten zijn:

  • Werken met lasmethodebeschrijvingen (WPS) en lasmethodekwalificaties (LMK).
  • Werken met gekwalificeerd personeel.
  • Werken met een lascoördinator, die de gehele productie overziet.
  • Eisen ten aanzien van de controle van laswerk.

Het behalen van de certificaten, het bijhouden en opstellen van de documentatie en het aannemen van gekwalificeerd laspersoneel hebben een verhoging op de kosten van laswerk tot gevolg. Enerzijds omdat er meer tijd nodig is om aan bepaalde voorwaarden te voldoen en anderzijds omdat de uurtarieven toenemen.

Kosten besparen

In kritische sectoren (lifting equipment, on & offshore equipment, energiesector) is de verhoogde betrouwbaarheid en waarborging van de kwaliteit een vereiste. Ook door de Europese Norm voor het vervaardigen van dragende staalconstructies (EN 1090) is gecertificeerd laswerk meer en meer een vereiste geworden.

Besparen op de kosten voor gecertificeerd laswerk is dan ook niet eenvoudig. Omdat de kwaliteit sterker stijgt dan de prijs ontstaat echter een gunstigere prijs/kwaliteitverhouding.

Kostenfactor 2: Kosten voor lasonderzoek

Een tweede factor die invloed heeft op de kosten van lassen, is het laten uitvoeren van lasonderzoek. De meest gebruikte variant is niet destructief onderzoek (NDO). Dit kunnen zijn: magnetisch onderzoek, penetrant onderzoek, ultrasoon onderzoek, röntgen onderzoek.

Voor bepaalde types NDO is gekwalificeerd personeel nodig. Door het inzetten van externe partijen ten behoeve van NDO zullen de kosten verder toenemen.

Kosten besparen

Besparen op de kosten van lasonderzoek kan op meerdere manieren. Zo is het belangrijk om niet meer lasonderzoek te doen dan nodig is. Is 100% lasnaadcontrole vereist of is het voldoende om 20% van de lasnaden te controleren? Voorkom dus teveel controlewerkzaamheden.

Ten tweede verschillen de kosten sterk per type NDO. Zo is magnetisch onderzoek goedkoper dan röntgen onderzoek, waarbij het mogelijk noodzakelijk is om de productiehal te ontruimen in verband met gevaarlijke straling. Het kiezen van de juiste type NDO kan veel onnodige kosten besparen.

Lees ook ons artikel: Hoe kies ik het juiste NDO lasonderzoek?

Kosten voor lasonderzoekVoorbeeld van een NDO: het magnetisch onderzoek.

Kostenfactor 3: Afmeting/vorm van de las

De kosten voor het lassen zijn voor een groot deel productafhankelijk. Mede bepalend zijn de afmeting van de las en de vorm van de las. Anders gezegd: hoeveel lasmeters/lasnaden moeten er gelegd worden en wat is bijvoorbeeld de a-hoogte van de las?

Productafhankelijke kosten zijn:

  • A-hoogte
  • Vooropening
  • Toleranties
  • Nabewerken

A-hoogte

Hoe groter de a-hoogte, hoe hoger de kosten. Er is namelijk sprake van een maximale neersmelt. Als deze grens is bereikt, is het niet meer mogelijk om een lasnaad in één keer te leggen.

Voorbeeld: tot een A-hoogte van 5 is de lasnaad in één keer neer te smelten. Bij een a-hoogte van 7 is dit niet meer mogelijk en moet elke lasnaad 3 keer langsgegaan worden.

Lassen A-hoogte kostenHoe groter de a-hoogte, hoe meer lasrupsen er gelegd moeten worden. Hierdoor stijgt de productietijd.

Vooropening

Bij een vooropening is er sprake van een lege ruimte tussen twee te verbinden delen. Hierdoor is er sprake van een volledige doorlassing, wat de kwaliteit ten goede komt.

Nadeel aan deze sterkere verbinding is dat de vooropening eerst opgevuld moet worden voordat het materiaal aan elkaar te verbinden is. Hierdoor neemt de productietijd toe.

Kosten lassen vooropeningEen vooropening verbetert de doorlassing, maar verhoogd de kostprijs.

Nabewerken

Wanneer er hoge toleranties worden geëist, bijv. aan de vlakheid, dan is het nabewerken van de las en/of lassamenstelling noodzakelijk. Hoewel dit niet specifiek een lastechnische kostenfactor hoeft te zijn, heeft het al dan niet nabewerken van een product een grote invloed op de kostprijs van de lassamenstelling.

Toleranties

Ook de gestelde toleranties hebben invloed op de prijs. Bij hoge tolerantie eisen zal een lasser vaker moeten controleren en bijstellen om aan de toleranties te voldoen. Hoe nauwkeuriger een lassamenstelling moet zijn, hoe hoger de kosten zullen zijn.

Kosten besparen

Hoeveel productafhankelijke kosten er bespaart kunnen worden verschilt sterk per lassamenstelling. Zo kunnen in verband met veiligheidseisen een grote a-hoogte en lange laslengtes vereist zijn. Er kan echter ook sprake zijn van overdimensioneren. In dit geval is het eenvoudig om de a-hoogte te verlagen of het aantal lasmeters te beperken.

In bepaalde gevallen is (een deel) van de lasnaden te vervangen door een zetting. Door plaatwerk te zetten kunnen laskosten bespaart worden.

Tot slot kunnen volledige lassen vervangen worden door streeplassen.

Kostenfactor 4: Bereikbaarheid van de las

Zoals de afmeting/vorm van de las de kostprijs bepalen, zo heeft ook de complexiteit van het product invloed op de prijs. Mede bepalend zijn de bereikbaarheid van de las en in welke positie de lasser het product kan lassen.

Bepaalde lasposities zijn minder geschikt om snel te kunnen lassen. De neersmeltsnelheid is lager omdat het materiaal de neiging heeft om weg te vloeien. Dit speelt vooral bij verticale lassen en lassen boven het hoofd. Onder de hand lassen is meer geschikt voor een hoge neersmeltsnelheid.

De bereikbaarheid van de lasnaad is ook van belang. Hoe moeilijker de lasnaad te bereiken is, hoe meer tijd de lasser nodig heeft om te lassen.

Ook het gewicht en de afmeting van de constructie bepalen mede de kostprijs. Hoe groter en zwaarder het product, hoe moeilijker het te verplaatsen is.

Kosten besparen

Het gewicht, afmeting en complexiteit van een product liggen meestal al vast. In sommige gevallen is het aantrekkelijk om het product zo te manipuleren, dat altijd in de juiste lasposities gelast kan worden. De neersmeltsnelheid is dan gunstiger, waardoor de productietijd aanzienlijk korter is, zelfs met de extra handeling van het draaien van de constructie.

Kosten van lassenEen goed bereikbare las is eenvoudiger te lassen.

Kostenfactor 5: Materiaalkeuze i.v.m. voorverwarmen

Het gebruikte materiaal heeft in bepaalde gevallen een kostenverhogend effect bij het lassen. Om scheurvorming en brosheid te voorkomen moeten bepaalde staalsoorten, afhankelijk van materiaalsoort en –dikte voorverwarmd worden. Dit is bijvoorbeeld het geval bij S690 staal. Het voorverwarmen neemt veel tijd in beslag. Bovendien moet het lassen erg zorgvuldig gebeuren en mag de temperatuur niet te snel dalen. De extra tijd die hiervoor gevraagd wordt is terug te zien in de arbeidskosten voor het lassen.

Kosten besparen

Het voorverwarmen is vooral afhankelijk van de materiaalkeuze. Echter, is het in veel gevallen niet mogelijk om voor een ander materiaal te kiezen. Tosec maakt gebruik van verschillende manieren van voorverwarmen waardoor wij de kosten hiervoor laag kunnen houden.